Dadaloğlu'nun Kavgasındaki Gerçek [Hilmi DULKADİR]

Peki nedir bu kavga?
Kimdir bu Dadaloğlu?
Ozan'ın dilinden dökülen hüzün neyin ifadesidir?

AVŞARLAR VE KAVGANIN SEBEBİ

Anadolu'nun fethi ile birlikte büyük dalgalar halinde başlayan göç hareketleri, Anadolu Selçuklu Devleti'nin kurul­masıyla neticelenmiş, bu devletin parçalanmasından sonraise, bu nüfus potansiyeli beyliklerde toplanmıştır. Bundan sonra, Anadolu'da Türk birliğini kuran Osmanıl Devleti zama­nında da Rumeli bölgesinde, devlet otoritesinin ve idari teş­kilatının mihrak taşını teşkil etmişlerdir.(1)

Osmanlı Cemiyetini teşkil eden unsurlardan biri oymaklaryahut konar göçer halktır. Bunlar, yaşadıkları hayat tarzınagöre mevsimden mevsime yaylak ve kışlak arasında daimi ola­rak hareket etmektedirler. Yaylak ve kışlak bölgeleri bazenbirbirlerinden çok uzakta bulunmaktadır. Erzurum yayala­larına, Fırat nehrinin çıktığı yerlere yaylamağa giden bir oymak, kışlak için Suriye çöllerine kadar inmekte idi. İktisadi hüviyetleri itibariyle hayvancılıkla meşkul olan aşiretler birazda sürülerine otlak bulmak endişesiyle zamanlarının mühim kısmını değişik yerlerde sürdürmek zorunda kalıyorlardı. Bunda sahip oldukları at, koyun, keçi, katır ve deveden ibaret sürülerine otlak ve su bulmak kadar, onlara bağlı hayatlarını idame etmek endişesi
de muhakkak ki saklıdır.(2)

Osmanlı Imparotorluğu'nda 16. yüzyılda başlayan 17. ve 18. yüzyıllarda da devam eden bir iç iskan hadisesi görü­yoruz. Bunun sebebi iktisadi buhranlar(vergilerin artırılması), çeşitli iç karışıklıkların ortaya çıkması(isyanlar, eşkiyalık hare­ketleri) Devlete yeni gelir kaynakları elde etmek gayesi ile harap ve boş alanların ziraate açılması ve yapılan savaşlar sebebiyle özellikle hudud bölgelerinde içe doğru olan insan akını(muhaceret) idi. (3)

Şimdi çok gerilere gidip Türkler' in hayatına girmiş eski bir sözü hatırlatmak istiyorum: Türkler"ll gider töre kalır!" diyorlar. Bu söz, Vezir Tonyukuk"da şöyle kullanılmıştır."Biz Çinliler'in yüzdebiri kadarız.Bir şehir kurup oturursak orada düşman bizi yok eder.Halbuti eski hayatımızı sürdürürsek zayıf olduğumuz zamanlarda çekilir, güçlü olduğumuz zamanlarda ilerleriz."
Bu sözün ortaya koyduğu anlam: yerleşip de il bulunca töreler gidiyor. Halbuki prensip toprak değil; töredir.

Türkler'de Şehircilik,Türk tarihinin başlangıcından, aşağı yukarı bin sene sonra başlamıştır. Bu, gerçekten uzun bir za­mandır. Fakat kuzeyde Doğu Sibirya"daki avcılık ile geçinen orman halkı nasıl bozkırlardaki yaşayışı tahammül edilemez bir hayat tarzı telakki etmişlerse göçebe topluluklar da yerleşik hayata aynı şekilde bakmakta idiler. Fazla olarak göçebe yaşayışla mümkün olabileceğine inanıyorlardı. Bu böyle ol­makla beraber hemen her meselede olduğu gibi, şehir idareci zümresi ve bilhassa hanlardan çıkmış ve onlar tarafından uy­gulama safhasına konulmuştur. (4)14. yüzyılda, Yakın doğu Moğolları arasında, Moğol'un şehirlerde oturmasıyla ilgili, "Cengiz Han'ın yasasına dayandırılan kuvvetli bir telekki yaygındı. 15. yüzyılda Akkoyunlu Devleti kurucusu Kara Yülük Osman Bey'in, oğullarına: "Sakın oturak yaşayışa geçmeyiniz. Çünkü beylik ve hakimlik yörüklük ve Türkmenlik hayatı geçirmekle olur" sözlerini sık sık söylediği bildirilir. Buradaki yörüklük ve Türkmenlik sözleri ile göçebe hayat tarzı kasdedil­miştir. (5) 

Gelelim Avşarlar'a: Avşarlar 11. yüzyıldan itibaren mühim roller oynamak sureti ile adlarını zamanımıza kadar yaşatmış biricik Oğuz boyudur. Avşarlar, Reşit ud-din'de hükümdar çıkarmış Oğuz boylarından biri olarak zikrediliyor. Bu keyfiyet Avşan'ın, Oğuzlar'ın Islamiyetten önceki tarihinde de ehem­liyetli bir boy olduğunu gösterebilir. (6)

Türklüğün, İslamlığın bütün gelenek ve göreneklerini Anadolu'da devam ettiren Avşarlar çetin günler, çetin yıllar, çetin yüzyıllar geçirmişlerdir. Kayı Türkler'inden Osman Bey'in kurduğu Osmanlı İmparatorluğu Avşar boylarından önemli bölümüne "Uç beyliklerini vermiş, sınırların korunması görevini Avşar oymakları başarı ile yapmışlardır.(7) Ne Avşarlar uğradıkları haksızlıkları Cumhuriyetten önceki hükümetlere anlatabilmişler, ne de hükümetler onların meselelerini anlayabilmişlerdir. Bu yüzden Avşarlar'ın mağdur durumları bu güne kadar sürüp gelmiştir. Bey aileleri de beydaş­lan gibi yoksul bir duruma düştükleri için töre korunamamış ve eski bir söz ile "her ev bir Kara Han" gibi olmuş yani töreleri çiğniyerek başına buyruk harekete başlamıştır. Bunun sonu­cunda kendi aralarında sık sık çıkan üzüntü verici hadiseler bugüne kadar sürüp gelmiştir. Komşularından onlar hakkında menfi söz işitilmesinin sebeplerinden biri de herhalde budur. Ancak Avşarlar'ı küçümseyen mağrur komşuları onların evleri­ni gece yarısında bile gelen en yoksul yolcularaaçtıklarını ve yoksul ev sahiplerinin yarım ekmeklerini bir daha karşılaşma­yacakları konuklarına yedirdiklerini itiraf etmişlerdir. Böyle bir hareket yüksek bir insanlık duygusuna sahip olmakla ilgili değilmidir? (8) 

VE DADALOĞLU :
Anadolu'da Moğol istilası, Timur istilası, Haçlı seferleri Türkmenlerin "Yerleşik Medeniyet Eğilimine set çekmiştir. Avşar, Beydili, cerit ve bunlara benzer öteki Türk aşiretlerinin bir belirli yeri " köy", "kent" edinmesine olaylar imkan verme­miştir. Bir yerleşik medeniyet içinde bulunamayış nesilden ne­sile "gelenek" olarak geçtiğinden Dadaloğlu'nun obasının "iskan" arazı olması geleneğe karşı çıkmak şeklinde yorum­lanmıştır. "Iskan" konusunun zaman zaman ele alınıp Türkmen aşiretlerinin üzerine varılması Dadaloğlu'nda huzur­suzluk, ümitsizlik ve derin hüzün duygularının aşmasına yol açmıştır. (9)

Dadaloğlu soyunun kahramanlık ruhunu, yurt sevgisini, toprakları için çarpışma azmini çok yüksek seviyede taşımaktaydı. Ataları akıncı ruh ile Asya steplerinden çıkmışlar, batıya yönelmişlerdi. Türk'e en yakışan, medeniyetler kavşağı Anadolu'ya binlerce yıl boyu medeniyetlere beşiklik etmiş Anadolu'ya gelmişlerdi. Yiğit ataların çocuğu yiğit olacaktı elbet, kahraman olacaktı. Nitekim Dadaloğlu, bu asil, "soyaçekim"in kendisinde ve çevresinde yer aldığını şöyle be­lirtecekti:

­Aşğıdan Yusuf Paşa geliyor
Düşmanına karşı koyan mert olur
Şahin Kocasa da vermez avını
Aslı kurt, yavrusu yine kurt olur. (10)

Netice:
Şurası bir gerçektir ki, aynı yoldan, aynı soydan olan Anadolu Oymakları yanyana olmuşlar ama bir türlü içice ola­mamışlardır. Müşterek düşmana karşı güç ve kader birliği dışında her oymak kendi kaderini muhafaza etmiştir. Bu husus Avşar'da olduğu gibi Cerit'te, Bozdoğan'da, Beydili'de llbeylin'de.Salur'da, Farsak'ta ve diğerlerinde aynen tezahür etmiştir.

Benim inancım o ki, Türk soyu tarihin derinliklerinden günümüze kadar gelebilmişse, bunun sebebi her fetret döneminde O'nun karekterini muhafaza eden bir grubun bu­lunmasmdandır.
Avşarlar, Türk kareterini sonuna kadar muhafaza etmiş bu uğurda karşılaşılan en ciddi olayda verilen' mücadeleyi kendi şairi Dadaloğlu marifetiyle gelecek nesillere aktarmak is­temiştir. Zira, O'nun şairi Dadaloğlu nefsi için kavgada değildir. " Ben "dememiş" biz "demiştir". Türk'ün karekterinin hürriyet olduğunu haykırmıştır. O günün şartlarında verilebilecek mücadele elbette protesto yürüyüşü olmayacak kaba kuvvet, kavga olacaktı. Tepkinin şeklinden çok o şartlarda gösterilen tavır önemlidir. Vezir Tonyukuk'tan alınan bir öğüt asırlarca bir boyun yaşama felsefesi oluyor ve bunun uğruna kavga veriliyorsa bu asil davranışı selamlıyalım.
Dadaloğlu'nun dilindeki bir milletin benliği ise o şaire milli unvanı verelim ve kavganın esasını "milli kültürün korunması" olarak yorumlayalım.

Kaynak: Hilmi Dulkadir

Yorumlar  

0 #2 Salih Kundakçı 21-02-2015 22:00
Selam olsun Hilmi Dulkadir beye.Ahmet Sırrı Arvasın zırvalarını okuyunca yükselen sinir kat sayımız düşürdü.İşi ehline vereceksin sözünün ne kadar haklı olduğunu gördük Hilmi Beyin yazdıkları ile.
Alıntı
0 #1 Ramazan Işık 17-08-2014 14:40
Hilmi Dulkadir Bey'i bu doğru yorumundan dolayı kutluyorum. Türk gençlerinin geçmişini öğrenme konusunda çabası olanları takip etmelerinin ne kadar önemli olduğunu belirtmek istiyorum.
Alıntı

Yorum ekle

Güvenlik kodu
Yenile

Great new costomer Bonus Bet365 read here.
  • Bostancılıyan

    Sis Avşarı obalarındandır. 1519'da 12 hane, 1 mücerret nüfusu olup Sırmayemun mezrasında ziraat yapıyordu. 1523-4 tahririnde 10 hane, 1525-6'da ise 11 hane, 2 mücerret nüfusu vardı. 1536-7'de padiş...

    (9365)
  • Kazıklı

    Halep Türkmenlerinden bazı gruplar kuzeye doğru gidip burada Boz-Ulus ile irtibata geçmişler ve onlarla beraber bulunmaya başlamışlardı. Bunlar arasında mühim bir Avşar topluluğu vardı. Bunlar, II....

    (8926)
  • Hoca Fakihli

    16. Yy'da Uşak bölgesinde bulunan kalabalık yörük topluluğu arasında II. Selim devrinde büyük bir Afşar oymağı bulunuyordu. Bu Afşar oymağı 5 obaya ayrılıyordu (Afşar adlı 2 oba ile Musacalu ve Öks...

    (9367)
  • Cihanşahlı

    Cihanşahlı yada Cihanşah Bey olarak bilinir. Boz-Ulus Afşarları'nın önde gelen beylerinden Cihan-şah Kethüdayı tanıyoruz. Bu kişiye 1588 yılında gönderilen bir hükümde eski Deyr ve Rahbe beyi olan ...

    (8419)

arama
Arabic Armenian Azerbaijani Bulgarian Chinese (Traditional) English French German Persian Russian

View best betting by artbetting.net
Download Full Premium themes