Köpekli Avşarı

Moğolların Kösedağ Savaşından sonra (1243) Selçukluları yenip ardından 1277’de Anadolu’nun önemli bir kısmına hakim olmaları üzerine, Moğollara karşı Anadolu’yu savunan tek unsur Türkmenlerden bir kısmı, Moğol baskılarına dayanamayıp Suriye’ye (Gazze’den Antakya ve Diyarbakır’a kadar uzanan saha ile Suriye sahillerine) 40.000 çadır nüfusla göç ederek Memlukler’e sığındı. Bu Türkmenler burada da Boz-ok ve Üç-ok teşkilatlarını yaşattılar.

Bozoklar’ın başında ise Afşarlar vardı. Afşarlar, üç obaya ayrılıyordu ve en büyükleri ve önemlileri Antep bölgesinde bulunan Köpek-Oğulları idi. Köpekliler, Fırat bölgesinde 1440-45 yılları arasında oldukça faal görünüyorlardı. Beyleri Hüseyin, Malatya hakimi idi. Köpekliler, Memluklerin yardımcı kuvveti idi. Ayrıca Köpek ailesinden olan Sakalsız-Oğulları adlı oba, Halep’in batısında yaşıyordu ve onlar da Memluklerin yardımcı kuvvetiydi.

Köpek-Oğullarına adını veren Köpek hakkında bir bilgiye sahip değiliz. Çok etkin ve nüfusu fazla olan Köpeklilerin daha eskilerde var olan bir oymağın kalıntısı ve devamı olduğu akla geliyor. Gerçekten de Orta Asya’da eskiden büyük bir oymak olan Köpek-Oğulları’nın yaşadığı bilinmektedir.

Köpekliler, diğer Türkmen boylarıyla beraber 14 ve 15. asırlarda bölgede Osmanlı-Akkoyunlu-Memluk devletleri arasındaki çekişmelerde ve Dulkadır Beyliği ile Ramazan-Oğulları bünyesinde yoğun olarak faaliyet göstermiştir. Osmanlılar, 1482’de Çukurovayı istila ettiler. Ardından 1517’de Memluk devletinin yıkılmasıyla bölge tamamen Osmanlı egemenliğine girdi. Kanuni devrinde Halep Türkmenleri arasında Afşarlar, Köpekli, Gündüzlü ve Beylikli olmak üzere üç koldan oluşmaktadır.

Bunlardan Köpekli Avşarı, 1520’de 9, 1526’da 15, 1536’da 19, 1550’de ise 6 cemaatten oluşuyordu. Bunlar, Alabaş, Alplı, Aydoğmuş Beyli, Balabanlı, Bederli, Çoban Beğli, Delüler, Doymuş Oğlu, Duyuranlı, Gökçeli, Haraçlı, Keçili, Kuyumculu, Kürt İsmail, Papucu Yeni Yer, Sekiz ve Sülü Beğli cemaatleridir. 1520 yılında aşiretin başında Turak Bey vardı.

1526 ve 1536 tahrirlerinde ise aşireti Turak Bey oğlu Emenlik yönetiyordu. Bunlara belgelerde Orduy-ı Emenlik Bey b. Turak denilmektedir ki bunlar Köpekli Avşarının bey ailesiydi. Bu aile, 1526’da 71 hane nüfusa sahip kalabalık bir topluluktu. Ayrıca 1536’da 90 nefer genç nüfusu vardı. 1550 ve sonrasında bu aileden artık bahsedilmiyor.

Ayrıca bölgede tahrir esnasında bulunduğu için kaydedilen cemaatler arasında Sakalsızlı adında bir cemaat vardı ki bunlar, Köpekli Avşarı ailesinden gelen Sakalsız-Oğullarının bakiyesidir. Bu cemaat, 1526’da Şeyzer nahiyesinde iki şube halindeydi. Şubelerden ilki cemaatin “ordu”su yani bey ailesi olup 72 hane, diğeri ise 4 hane idi.

Köpeklilerin yurtlarından göç ederek başka yörelere gittiğini belgelerden takip ediyoruz. Dulkadırlı Türkmenlerinden Kavurgalı taifesine mensup olan Köpek-Oğlu cemaati Köpekli Avşarlarının Sis bölgesindeki bir koludur. 1519’da, 15 hane, 5 mücerret, 1523-4’te 18 hane, 7 mücerret, 1525-6’da 14 hane, 6 mücerret, 1536-7’de 21 hane, 4 mücerret nüfusu vardı ve Mescitli mezrasında ziraat yapıyordu. Maraş bölgesindeki Köpekliler ise Pazarcık’ın Derbentağzı köyü ile Kayseri’nin Çörümşek nahiyesine bağlı Hunu Viranı köyünde yerleşmişti. Üstelik Çörümşek’te diğer adı Girgin olan Köpekli adında bir köy vardı. Bu köy daha sonra Tomarza’ya göç ederek şimdiki Köpekli (yeni adı Turanlı) köyünü kurmuştur.

Köpeklilerin, Boz-Ulus ve bazı obalarının (Boynu-Kısalı, Deliler, Sekiz) Yeni-İl Türkmenleri arasında bulundukları anlaşılıyor. Boz-Ulus’un Şam Türkmenleri grubunun arasında bulunan Köpekliler, II. Selim devrinde biri 367, diğeri 109 vergi nüfuslu iki obaya ayrılmıştı. Diyarbakır’daki Boz-Ulus Mandesi kesiminin içindeki Köpekliler ise 1691 yılında Yeni-İl’deki Avşarlarla beraber Rakka’ya iskan edildilerse de bir kısmı Batı Anadolu’ya kaçtı. 1716 yılında Balıkesir’in Mihalıç kazasında görülen Köpekli Afşarları bunlardandır. 

1708 yılında Adana’da Danişmentli Türkmenlerinden konar-göçer bir halde yaşayan Köpekliler bulundukları bölgeden dağıldılar, ancak tekrar Anavarza’ya iskanları yapıldı. Fakat Köpeklilerin rahat durmadıkları anlaşılıyor, çünkü 1710 yılında Rakka muhafazasına gönderilen bir emirle Hama’ya iskanları gerçekleşti. Arap kabilelerinin baskıları sebebiyle yerlerini bırakıp Şam, Halep ve Trablus-şam bölgelerine gitseler de tekrar iskanları için 1720’de emirler gönderildi.

Günümüzde Malatya Hekimhan’a bağlı Başkınık ve Çulhalı köyleri ile Bahçeler mezrası (Çulhalı’dan gelen Kocalar sülalesi kurmuş) Köpekli Avşarındandır. Afyon’un Çay ilçesi ve çevresinde de Köpekliler bulunmaktadır. Recepli Avşarlarının da çoğunlukla Köpekli’den çıktığını biliyoruz.

Osmanlı belgelerine göre Adana’nın Kara İsalı, Kadirli ve Kozan’da, Silifke, Yeni-İl ve Karahisar-ı Şarki’de görülen Köpekliler, Aydın ve Kütahya’nın Emet ilçesinde de yerleşmişler ve daha batıya giderek Gelibolu’nun Meğri kazası ve Vize ile Köstendil’in İştip ve Silistre’nin Prevadi bölgesinde de iskan olmuşlardır.

Köpekli Avşarı’nın bazı obaları şunlardı. Alabaş, Alplı, Aydoğmuş Beğli, Balabanlı, Bederli, Çoban-Beğli, Delüler, Doymuş Oğlu, Duyuranlı, Gökçeli, Haraçlı, Keçilü, Kuyumculu, Kürt İsmail, Papucu Yeni Yer, Sekiz, Sülü Beğli.

Yorumlar   
0 #5 Semih 17-06-2017 12:03
Ankara Nallihan Aydoğmuşluyum burdan geliyormusum
Alıntı
0 #4 Sivas 17-06-2017 12:02
Sivas Aydoğmuşluyum. Avşarların köpekli kolundanmışız.
Alıntı
0 #3 barış 17-06-2017 12:02
osmaniye kadirliliyim aslen malatyadan göçme avşarız köpekli avşarlarından
Alıntı
0 #2 Evren Çelik 17-06-2017 12:02
Sivas Zarada yasamaktayiz sülalemizin adi Gökçelioğlu herkese selamlar .
Alıntı
0 #1 Mücahit 17-06-2017 12:01
Kütahya'nın Emet ilçesinin Sülye köyü acaba Süle aşireti olabilir mi yada hangi aşirettir bilen kişilerin cevapları sn derece önemli?
Alıntı
Yorum ekle

Great new costomer Bonus Bet365 read here.

arama
View best betting by artbetting.net
Download Full Premium themes