Gündüzlü Avşarı

Moğolların Kösedağ Savaşından sonra (1243) Selçukluları yenip ardından 1277’de Anadolu’nun önemli bir kısmına hakim olmaları üzerine, Moğollara karşı Anadolu’yu savunan tek unsur Türkmenlerden bir kısmı, Moğol baskılarına dayanamayıp Suriye’ye (Gazze’den Antakya ve Diyarbakır’a kadar uzanan saha ile Suriye sahillerine) 40.000 çadır nüfusla göç ederek Memlukler’e sığındı.

Bu Türkmenler burada da Boz-ok ve Üç-ok teşkilatlarını yaşattılar. Bozoklar’ın başında ise Afşarlar vardı. Onlar, üç obaya ayrılıyordu ve bunlardan biri de (diğerleri Halep’te Kutbeği-Oğulları idaresindeki Afşarlar ve Antep’te Köpek-Oğulları idi) Amik ovasında bulunan Gündüz-Oğulları idi. Başları olan Gündüz Bey, Doğancı-Oğlu Faris’in ölümüyle, buradaki bütün Türkmenlerin başı olmuştu. Bu obanın ilk tanınanı ve en ünlü şahsiyeti Gördü Bey’dir ve bir çok başarıları vardır.

Gündüzlüler, diğer Türkmen boylarıyla beraber 14 ve 15. Asırlarda bölgede Osmanlı-Akkoyunlu-Memluk devletleri arasındaki çekişmelerde ve Dulkadır Beyliği ile Ramazan-Oğulları bünyesinde yoğun olarak faaliyet göstermiştir. Gündüzlüler, 1482’de Mehmet Bey’in başkanlığında idi. Bu tarihte Osmanlılar Çukurova’yı istila etti. Osmanlı hakimiyetini kabul etmeyen Türkmenler ve Afşarlar yapılan savaşta yenildi. Gündüz oğlu Mehmet Bey savaşta ölenler arasındaydı.

Bundan sonra Gündüzlülerin çoğunluğu liderleri Mansur Bey Afşar idaresinde İran’a gitmiştir. Yerinde kalanlar ise Antakya’dan Konya’ya kadar uzanan sahada yayılmıştır. İran’daki Gündüzlüler, Kuh-Giluye ve Huzistan’da yaşıyorlardı. Sonradan bir kısmı Horasan’da Abiverd tarafına (Bunlar daha sonra Köse Ahmedli adını almışlardır), bir kısmı da Araşlu’dan bir bölük ile beraber Urmiye’ye gönderildi.

Antakya’da kalan Gündüzlüler ise 1526’da 8, 1536’da 7, 1550’de ise 6 cemaatten oluşuyordu. Bu cemaatler, Avşar, Pekmezli, Boynu Kısalı, Çorap-Oğlu, Döneklili, Gündüzlü, Hemenli, Ulamışlı ve Yıvacıklar cemaatleri idi. Ana cemaatin adını taşıyan Gündüzlü obası, 1526’da biri 35 hane, Halep’in doğusunda olan diğeri 4 hane olmak üzere 39 haneydi. 1550’de ise tek şube olup 27 hane nüfusu vardı. Bu grup daha sonra Anadolu’da faaliyetlerde bulunmuş ve devlet tarafından iskana tabi tutulmuştur.

Boz-Ulus Türkmenleri arasında da Gündüzlü Avşarı bulunmaktadır. Bunlar, Osmanlı hakimiyetini kabul etmeyip Ak-Koyunlu birliğine katılanların kalıntısıdır. Gündüzlüler, Boz-Ulus içinde 1540 tarihinde Uğurlu Kethüda idaresindeydiler ve 23 hane, 5 mücerret ve 28 neferden oluşuyordu. II. Selim döneminde ise 21 hane ve 15 mücerret nüfusa sahipti. Gündüzlüler, daha sonra Yeni-İl Türkmenleri içine karışıp buradaki Gündüz Avşarı’nı oluşturmuştur. Yeni-İl’deki Gündüzlü cemaatinden bazı bölükler ise Kayseri’de faaliyette bulunmuştur. Dulkadırlı Türkmeni olarak bilinen bu cemaat, 1584’te Kızılca İn’de oturuyordu ve 12 hane nüfusa sahipti.

İç-El’den kalkıp Alaiye’ye gelerek halka zarar veren Türkmenleri tedip için Alaiye Sancak mutasarrıfı Musa Paşa harekete geçmiş, ancak Saruhan Sancağındaki Atala kazasına geldiğinde (1699 yılı) bir kısım Türkmen cemaatlerinin hücumuna uğramıştı ki bu cemaatlerden birisi de Gündüz-Oğulları idi. Bu bilgiden Gündüzlü Avşarından bazı grupların Batı Anadolu’ya doğru yayıldığını anlıyoruz.

Malatya’nın Gündüzbey kasabası ile Pütürge’nin Gündüz köyü de bu obadandır. Bu cemaatin Osmanlı topraklarında yerleşme sahası şu şekildedir. Adana, Alanya, Antakya, Aydın, Çorlu, Dulkadır, Edirne, Halep, İç-El, İznik, Karahisar-ı Şarki, Kars-ı Maraş, Keşan, Koçhisar, Kütahya, Maraş, Marmara – Saruhan, Saruhan, Sinop, Söğüt, Tarsus ve Yeni-İl. Ayrıca Gündüz Fakihli obası Yeni-İl ve Halep’te Gündüz Hacılı obası ise Boz-Ok ve Maraş’ta görülüyor.

Yorum ekle

Great new costomer Bonus Bet365 read here.

arama
View best betting by artbetting.net
Download Full Premium themes